भारतीय प्रहरीको हिरासतमा रहेका नेपाली किसान रिहा

काठमाडौं — भारतको बिहारस्थित सितामढी नजिकै पक्राउ परेका दुई नेपाली किसान आज काठमाण्डौँ फर्केका छन्। सर्लाही, बलरा नगरपालिका–५ का सुरेशप्रसाद सिंह र नागेन्द्रप्रसाद सिंह करिब एक महिनाअघि मल किनेर फर्कने क्रममा भारत प्रहरीले पक्राउ गरेको थियो। उनीहरू शनिबार साँझ काठमाण्डौँ पुगेका स्थानीय स्रोतले जानकारी दिएको छ। उनीहरूले बताएको अनुसार, गत जेठ महिनामा आवश्यक मल किन्नका लागि सितामढी गएपनि सीमामा कुनैकानुन सम्बन्धी कागजात र जानकारी नहुनुपर्ने कारणले भारत पक्षले नियन्त्रणमा राखेको थियो। “हामीले खेतीका लागि मल किन्न गएको मात्र हो, कुनै अपराधिक उद्देश्य थिएन,” उनीहरू मध्ये सुरेशप्रसादले कथन गरे। “एक महिनाभरि भारतको हिरासतमा बस्नुपरेको दुःखलाई शब्दमा व्यक्त गर्न गार्हो छ। परिवारले निकै चिन्ता उठायो।” सर्लाहीका स्थानीय जनप्रतिनिधिहरू र कन्सुलर पङ्क्तिबाट समन्वय गर्ने पहलपछि उनीहरूलाई रिहा गराइएको स्थानीय स्रोतले जनाएको छ। बलरा नगरपालिका–५ का वडाध्यक्षले भने, “हामीले जिल्ला प्रशासन र कन्सुलर कार्यालयहरूसँग पटकपटक सम्पर्क गरी उनीहरूलाई छिटो रिहा गराउने प्रयास गर्यौं। किसानलाई सुरक्षित तरिकाले नेपाल ल्याउन सफल भयौं। यस्तो घटना दोहोरिन नदिन आवश्यक चेताउनी दिनेछौं।” घटना नेपालको खुलेआम सीमापारी रोजगारी र कृषि सामग्री किन्दा देखिने चुनौतीहरुको संकेत हो। कृषकहरू प्रायः सिधा सीमा नजिकैका भारतीय बजार पुगेर मल तथा बीउ किन्दा कागजात र प्रक्रियामा अलमलमा परेका उदाहरणहरू अघिनै पनि देखिएका छन्। यसलाई मध्यनजर गरी स्थानीय प्रशासन र कन्सुलर सेवाहरूले किसानहरूलाई सीमापार गर्दा आवश्यक कागजात र नियमबारे व्यापक जानकारी गराउनुपर्ने वडाध्यक्षको भनाइ छ। रिहा भएका किसानहरूले किसानका लागि सहज पहुँच र सिमाना नजिकै सहजीकरणको माग गरेका छन्। “हामी साना किसान हौं, मल-खादका लागि पनि टाढा जानुपर्दा लागत र समय बढ्छ,” नागेन्द्रप्रसादले भने। “सरकार र सम्बन्धित निकायहरूले सीमामा आवतजावत गर्ने कृषकका लागि सेवा र जानकारी दिने व्यवस्था मिलाउन जरुरी छ।” स्थानीय नागरिक समाज र किसान समूहहरूले यस्तो घटना दोहोरिन नदिन र किसानहरूको अधिकार र सुरक्षाको सुनिश्चितता गर्न आवाश्यक पहल गर्न सरकारसँग माग गरेका छन्। साथै, समयमै मल नपुग्दा हाम्रा बाली रागत पर्ने सम्भावनाले किसानहरू चिन्तित रहेको बताइएको छ। सुरेशप्रसाद र नागेन्द्रप्रसादले अहिले परिवारसँग नयाँ योजना बनाएर खेतीमा फर्कने तयारी गरेका छन्। उनीहरूले आफ्नो अनुभव साझा गर्दै अन्य कृषकहरूलाई सीमापार यात्रा गर्नुअघि स्थानीय प्रशासनसँग जानकारी र कागजात अनिवार्य रूपमा मिलाउन आग्रह गरेका छन्।