बिपी कोइराला क्यान्सर अस्पतालमा ‘बोनम्यारो’ प्रत्यारोपणको तयारी

चितवन — बिपी कोइराला मेमोरियल क्यान्सर अस्पतालले (बिपी क्यान्सर अस्पताल) देशमा पहिलो पटक व्यवस्थित 'बोन म्यारो (अस्थिमज्जा) प्रत्यारोपण' सेवा सञ्चालन गर्ने तयारी तीव्र रुपमा अघि बढाएको छ। चीन सरकारको सहकार्यमा भवन निर्माण, अत्याधुनिक उपकरण खरिद र चिकित्सक तथा नर्सहरूको तालिमसमेत गरिने व्यवस्था भइरहेको अस्पतालले जनाएको छ। अस्पतालका निर्देशक डा. मनोजकुमार श्रेष्ठले शुक्रबार आयोजित संवादात्मक कार्यक्रममा भने, "हामीले अस्थिमज्जा प्रत्यारोपणका लागि आवश्यक भौतिक संरचना, ब्याक्टेरिया-रहित कक्ष (HEPA फिल्टर सहित) र कलेजो-रोग सम्बन्धी अत्याधुनिक उपकरणको खरिद प्रक्रिया सुरू गरेका छौँ। तालिमका लागि हाम्रो टोलीलाई चीनमा प्राविधिक तथा क्लिनिकल तालिम गराउने व्यवस्था गरिएको छ।" बोन म्यारो प्रत्यारोपण बालबालिका तथा वयस्कहरूमा हुने क्यान्सर, एप्लास्टिक एनिमिया, थ्यालेसिमिया जस्ता रोगहरूको उपचारमा निर्णायक भुमिका खेल्छ। हाल नेपालका गम्भीर रोगीहरू उपचारका लागि प्रायः भारत वा अन्य देशहरूमा जानुपर्ने गरिएको छ जसले आर्थिक र मानसिक रुपमा ठूलो भार पार्दछ। बिपी क्यान्सर अस्पतालले सेवाक्रम स्थानीय रुपमा उपलब्ध गराउँदा ती बिरामी र परिवारहरूलाई सहजता हुनेछ भन्ने अपेक्षा गरिएको छ। हस्पिटलका प्रमुख हेम्याटोलोजिस्ट डा. कविता अर्यालले भनिन्, "आवश्यक कक्ष, स्टेम-सेल प्रोसेसिंग ल्याब तथा क्रायोप्रिजर्भेसन सुविधासहित शुरूआती अवस्थामा सालभरमा अनुमानतः २०–५० वटा प्रत्यारोपण गर्न सक्ने लक्ष्य राखिएको छ। प्रारम्भिक चरणमा चीनका विशेषज्ञहरू पनि सहयोगका लागि उपस्थित हुनेछन र हाम्रो स्टाफलाई प्रत्यक्ष प्रशिक्षण दिनेछन्।" चिकित्सकीय तयारीसँगै उत्पन्न चुनौतीहरूलाई पनि अस्पतालले पहिचान गरेको छ। संक्रमण नियन्त्रण, लामो समयसम्मको दाम्पत्यसहितको पश्चात्प्रतिक्रिया व्यवस्थापन, दाता खोज्ने प्रणाली र आर्थिक लागतलाई कसरी सहज बनाउने भन्ने विषयमा काम भइरहेको छ। अस्पतालले राष्ट्रिय बोन म्यारो दाता दर्ता प्रणाली स्थापना गर्ने योजना पनि अघि बढाएको छ जसले उपयुक्त विद्युतिकर दातालाई पहिचान गर्न मद्दत गर्नेछ। एक उपचारार्थ आईरहेका बिरामीका आफन्त सञ्जीव भट्टराईले भने, "देशैमा यस्तो सेवा सुरु भएमा हामीजस्ता परिवारलाई ठूलो राहत मिल्नेछ। विदेश जाने खर्च र झर्कलीबाट मुक्ति हुन्छ।" स्वास्थ्य मन्त्रालयका सूत्रहरूले पनि प्रोजेक्टलाई समर्थन गर्ने संकेत गरेका छन् र दीर्घकालीन रूपमा राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवामा यसले विशेष योगदान पुर्‍याउने बताउँछन्। चीन सरकारको सहयोग अन्तर्गत भवन निर्माणका कार्य केही महिनाभित्र शुरु गरिने र उपकरण प्राप्ति तथा तालिम चरण क्रमशः पूरा गरिएपछि क्लिनिकल सेवाहरु सुरु गरिने अस्पतालको भनाइ छ। अस्पतालले उपलब्ध स्रोत र विशेषज्ञतालाई थप मजबुत गर्न अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड अनुसारको प्रक्रिया अपनाउने प्रतिवद्धता जनाएको छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार देशमै बोन म्यारो प्रत्यारोपण सेवा उपलब्ध भएपछि बिरामीहरूको जीवनकल्याणमा सकारात्मक असर पर्नेछ, तर सफल सञ्चालनका लागि दीर्घकालीन बजेट, रणनीतिक मानव संसाधन विकास र दाता दर्ता व्यवस्थाको दिगो व्यवस्थापन अनिवार्य छ। बिपी क्यान्सर अस्पतालले यही उद्देश्यसहित तीव्र तयारी गरेको र छिट्टै सेवाको घोषणा गर्न चाहेको जनाएको छ।