काठमाडौँ उपत्यकासहित १८ जिल्लामा आकस्मिक बाढीको खतरा

काठमाडौँ — मनसुन सक्रिय रहेकाले काठमाडौँ उपत्यकासहित देशका १८ जिल्लामा आकस्मिक बाढी र पहिरोको जोखिम बढेको जल तथा मौसम विज्ञान विभाग अन्तर्गतको बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले आज चेतावनी जारी गरेको छ। महाशाखाले बिहान ८ बजे प्रकाशित गरेको बुलेटिनमा अहिले कोशी, नारायणी, बागमती, कर्णाली र महाकाली लगायतका प्रमुख नदीहरूमा पानीको बहाव सामान्य देखिएको भएपनि माथिल्लो खोला–खोलानालामा परेको भारी वर्षाका कारण अनपेक्षित बाढी र हिलोञ्चाल (flash flood) आउन सक्ने उल्लेख गरिएको छ। पूर्वानुमान अनुसार आगामी २४–७२ घण्टामा मधेस र पहाडी जिल्लाका केही नदीमा पानीको सतह छिट्टै बढ्न सक्ने सम्भावना छ। जोखिममा पर्ने जिल्लाहरूमा काठमाडौँ, ललितपुर, भक्तपुर, सिन्धुपाल्चोक, काभ्रे, धादिङ, नुवाकोट, रसुवा, चितवन, मकवानपुर, बारा, पर्सा, सर्लाही, सप्तरी, सुनसरी, मोरङ, झापा र बाँके रहेका छन्। महाशाखाले नदी किनाराका बासिन्दालाई सतर्क रहन र अनावश्यक रूपमा नदी नजिक नजान आग्रह गरेको छ। महाशाखाका वरिष्ठ प्रवक्ताले भने, “वर्षाका क्रममा माथिल्लो विन्दुमा आएको भारी वर्षाले तलका क्षेत्रमा अचानक बहाव बढाउन सक्छ। अहिले नदीहरू सामान्य देखिए पनि सतर्कता आवश्यक छ। मानिसहरूले बिहान र बेलुका प्रकाशित हुने चेतावनी र अपडेटहरू नियमित हेर्नुहोस्।” उनले स्थानिय तह र उद्धार निकायलाई तयार रहन निर्देशन दिएको बताए। स्थानीय जिल्ला प्रशासन कार्यालयहरू र विपद् व्यवस्थापन समिति सक्रिय भएका छन्। केही स्थानमा पहिरो र बाटो कटानका समाचारहरु आइरहेकाले सडक तथा यातायात विभागले भीन्द (closure) तथा वैकल्पिक मार्ग सम्बन्धी सूचना जारी गर्न थालेको छ। विद्यालय र सार्वजनिक कार्यक्रम स्थगित गर्ने सम्बन्धमा स्थानीय सरकारहरुले स्थिति अनुसार निर्णय लिन सुझाव दिएका छन्। उपत्यकाका साना खोला र ढलान मार्ग नजिकका बासिन्दालाई आवतजावतमा सतर्क रहन र आवश्यक परे ऊँच स्थानतर्फ सर्ने तयारी राख्न भनिएको छ। पशुपन्छी र मूल्यवान सामग्रीलाई सुरक्षित स्थानमा सार्न तथा विद्युतीय उपकरण र सानातिना पेट्रोलियम बस्तुहरु खोला किनारमा नछोड्न आग्रह गरिएको छ। अधिार्मिक निकाय तथा समाजसेवी संस्थाहरूले राहत सामाग्री, पोशाक र खाद्यान्नको व्यवस्था गर्न थालिसकेका छन् भने कुनै पनि आपतकालिन स्थितिका लागि २४ घण्टा खुला रहने उद्धार टोली परिनियोजन गरिएको छ। वडा र गाउँ स्तरीय सुरक्षा टोलीले पनि घरदैलोमा गई जोखिममा रहेका परिवारलाई सचेत गराउने क्रम जारी राख्ने बताएको छ। महाशाखाले जनतालाई दिएको अन्य सुझावहरू: - नदीतट र दियालगायत जोखिमयुक्त ठाउँमा नजाने। - पहिरो वा बाढीको ध्वनि, पानीको ठूलो बहाव देखिए तत्काल उच्च स्थानमा सर्नु। - रेडियो, टेलिभिजन र मोबाइल मार्फत प्राप्त हुने सरकारी चेतावनी सुन्नु र पालना गर्नु। - अनावश्यक रूपमा ब्रिज तथा पानीमाथिको सानो बाटोमा जाँदा जोखिम नलिनु। - वृद्धवृध्द, बालबालिका र अशक्त व्यक्तिहरूलाई प्राथमिकतामा राखेर संरक्षण गर्ने। विरलै देखिने क्षेमा पनि छोटो अवधिमा ठूलो क्षति पुर्‍याउने प्रकृतिका घटनाहरू हुन सक्ने भएकाले जनता, स्थानिय निकाय र सुरक्षा सम्बन्धित सबै संघ–संस्थाले उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरिएको छ। महाशाखाले आगामी अपडेटका लागि नजिकको मौसम सूचना तथा जिल्ला प्रशासनका घोषणा नियमित रूपमा पालना गर्न अन्तिममा अनुरोध गरेको छ।