नेपाली महिलासँग बिहे गरेर बसेका अमेरिकी नागरिक पिटर किमको मुद्दामा सर्वोच्चद्वारा 'कारण देखाऊ' आदेश

सर्वोच्चद्वारा अमेरिकी नागरिक पिटर किमको हिरासतबारे सरकारलाई 'कारण देखाऊ' आदेश काठमाडौं — नेपाली नागरिकसँग विवाह गरेर नेपाल बस्दै आएका अमेरिकी नागरिक पिटर क्वाङ सियोङ किमलाई हिरासतमा राखेबारे सर्वोच्च अदालतले सरकारले किन उनलाई रोकेर राखेको हो भन्ने स्पष्ट जवाफ माग गर्दै 'कारण देखाऊ' आदेश जारी गरेको छ। किमकी पत्नी निलम बर्देवाले दायर गरेको बन्दीप्रत्यक्षीकरण (हैबियस कार्पस) रिटमा सुनुवाइ गर्दै न्यायाधीश शारङ्गा नेतृत्वको इजलासले आज उक्त अन्तरिम आदेश निकालेको हो। पेटिसनमा पत्नीले दावी गरेकी छन् कि उनका श्रीमान् हाल हिरासतमा राखिएका हुन् र त्यो हिरासत कानूनी औचित्यबिना भएको हुनसक्ने भएकाले सर्वोच्च अदालतबाट तत्कालीन रिहाइ तथा स्पष्टता चाहिएको उल्लेख छ। रिटमा भनिएको छ कि हिरासतको औचित्य, सम्बन्धित निर्णय लिन पुगेको निकाय र उपलब्ध कानूनी प्रक्रिया बारे सरकारले स्पष्ट जवाफ दिनु पर्ने देखिएको छ। अदालतले सरकारका तर्फबाट कारण पेश गरी हिरासतको वैधता प्रमाणित गर्न आवश्यक ठानेको छ। आदेशमा सरकारलाई अदालतसमक्ष हिरासत राख्ने कारण, सम्बन्धित आदेश वा नोटिस र तिनीहरूको कानुनी आधार प्रस्तुत गर्न भनिएको छ। साथै, अदालतले यदि आवश्यक परेमा हिरासतमा राखिएका व्यक्ति आफैँ अदालतमा उपस्थित गराउन पनि निर्देशन दिने संकेत गरेको थियो। बन्दीप्रत्यक्षीकरण रिट नेपालको संवैधानिक सुरक्षा प्रक्रियामध्ये महत्वपूर्ण माध्यम हो जसले व्यक्तिको स्वतन्त्रता र अवैध कारावासविरुद्ध तुरुन्त र प्रभावकारी जाँचको माग गर्छ। अधिकारकर्मीहरूले यस प्रकरणलाई नागरिक अधिकार संरक्षण र आप्रवासी/आवासीय मामिलासम्बन्धी प्रक्रियागत पारदर्शिताको दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिरहेका छन्। सरकारी पक्षले चाँडै जवाफ पेश गर्ने तयारी गरिरहेको स्रोतले जनाएको छ भने वकिलहरूले पनि आफ्नो तर्क अदालतमा राख्ने तयारीमा रहेको बताइएको छ। मुद्दाको अर्को सुनुवाइ कहिले हुने भन्ने बारे अदालतले थप निर्देशन दिन सक्छ। यो प्रकरणले निजहरुको व्यक्तिगत स्वतन्त्रता, प्रशासनिक प्रक्रिया र आप्रवासनसम्बन्धी नियमावलीबीचको सन्तुलनको सवाललाई पुन: प्रमुख बनाएको छ। अदालतको 'कारण देखाऊ' आदेशपछि यो मुद्दा नागरिक अधिकार र प्रशासनिक जवाफदेहीताको दायरामा केन्द्रित हुँदै भविष्यमा थप चर्चा र कानुनी बहसको विषय बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।