विराटनगर राधाकृष्ण रथयात्राः एसियाकै लोकप्रिय धार्मिक रथयात्रा

विराटनगर महानगरमा राधाकृष्ण रथयात्रा: एशियाकै चर्चित धार्मिक पर्वजन्य उत्सवले शहरलाई भक्तिरङ्गमा रंगायो विराटनगर—आज शामदेखि विराटनगर महानगरपालिकाको rues, चोक–चोक, टोल–बस्तीका गल्लीहरूमा राधाकृष्ण रथयात्राको उत्साह दौडिएको छ। नेपालका अन्य भागहरू मात्र होइन, एशियाकै चर्चित मानिएको यो धार्मिक रथयात्रा कृष्ण जन्माष्टमीको उल्लाससँग जोडिएर शहरभरि भक्ति, श्रद्धा र सामाजिक सद्भावको अद्भुत संगम बनाएको छ। घरआँगनदेखि मोहल्लासम्म सजाइएको झण्डा, रंगोली, मणि-माला र झिल्मिलाउँदा बजार पनि यसको प्रभावमा रमाएको छ। रघुबंश राधाकृष्ण रथ, स्थानीय मन्दिर समितिको हस्तकला र नेपाली कलात्मकताको मिश्रण राधाकृष्ण रथयात्राको प्रमुख आकर्षण भनेको शहर केन्द्रमा रहेको विशाल रथ हो। स्थानीय काठ, बाँस र अनुभवी कलाकर्मीहरूको हातले तयार गरिएको रथलाई रातो–नीलो, सुनौलो र हरियो रंगले आकर्षक बनाउन ठूलो प्रयास गरिएको छ। आज राति शुरु भएको महाआ्भिनन्दनले स्थानीय भजन, डमरु र मन्द-तालका धुनहरूसँग यात्रा मार्गमा रहेको छ। रथ त्यसबेलादेखि शहरका मुख्य सडकहरू भएर सञ्चालन भइरहेको छ, जसका त्यहाँका स्थानीय कला, प्राचीन संगीत र धार्मिक आस्था एकसाथ भेट्छन्। टोल–बस्तीदेखि चोक–चौकसम्म भक्तजनहरूको भारी उपस्थिति चाहे पुरानो बजार हो या नयाँ वस्ती, प्रायः सबै ठाउँमा भक्तजनहरूले दीप–बत्ती, मोमबत्ती र रंगविजयका पगारहरू राखी रथयात्रालाई स्वागत गरे। वृद्ध, बालबालिका, विद्यार्थी र व्यापारी—सबै समूहका मानिसहरूले भिडमा भाग लिएर रथलाई तानेर सँगै प्रभुको नाम आएन। केही स्थानमा भजन–कीर्तनका समूहहरूले रथयात्रालाई साथ दिएका छन् भने कतिपय वृद्धाश्रम र विद्यालयहरूले पनि कार्यक्रममा सहभागिता जनाइसकेका छन्। भक्ति–श्रद्धा, उत्साह र सामाजिक सद्भावको मिसिएको वातावरण रथयात्राले धार्मिक आस्था मात्र होइन, सामाजिक सद्भावलाई पनि उजागर गरेको छ। विभिन्न समुदाय र समूदायका मानिसहरूले एकै कर्णेलमा साथमा रथलाई ताने, एक अर्काको सहयोगमा यात्रालाई सफल बनाउन मद्दत गरे। स्थानीय व्यापारी संघ र स्वयंसेवी संस्था पनि चिटिक्क–चम्किएको पथ तयार गर्न सहभागी छन्; पसलहरूले बिशेष प्रसाद र जलपानका स्टलहरू सञ्चालन गरेका छन्, जसले यात्रालाई अझ प्रफुल्लित बनाइ दिएको छ। स्थानीय नेतृत्व र सुरक्षा व्यवस्था यात्राको सुरक्षा–व्यवस्थापनका लागि प्रहरीले सिटिजन–क्यामराहरू, मार्गदर्शक टोली र सामान्य चिकित्सकका(Call) टीमहरू तैनाथ गरिएका छन्। हजारौं मानिसको भीडभाडलाई सहजै व्यवस्थापन गर्न सडकहरूमा अस्थायी प्लेटफर्म, उपचार क्याम्प र सहज निकास व्यवस्थापन गरिएको छ। मन्दिर समितिका अध्यक्ष आकाश शर्मा बताउनुहुन्छ, “यो रथयात्रा धार्मिक परम्परालाई जोगिँदै पनि, हाम्रो city–सार्वजनिक स्थानमा सुरक्षा रAccessibilityलाई प्राथमिकता दिने एक महत्वपूर्ण अवसर हो।” बच्चाहरुबाट युवा समूहसम्मको सहभागिता युवा समूहहरूले पनि यस उत्सवलाई आफ्नो परम्परागत कला–रचना, नाच–गान र रंगमञ्च प्रस्तुतीमार्फत जीवित राखिरहेका छन्। विद्यालयका विद्यार्थीहरुले भजन–कीर्तनमा सहभागिता जनाएका छन् र स्थानीय कलाकारहरूले झाँकी बनाईरहेकाछन्। एक युवा स्वयंसेवक मणि खनाल भन्नुहुन्छ, “रथयात्रा हाम्रो परम्परालाई नयाँ पुस्तामा प्रेरणासाथ लिएर आउने एक महान अवसर हो।” भविष्यमा पनि रहिरह्यो यो परम्परा आयोजकहरू भविष्यका वर्षहरूमा पनि यो उत्सव यथावत् राख्ने र थप जनसहभागिता बढाउने लक्ष्य राख्छन्। स्थानीय प्रशासनले दीर्घकालीन योजनाका साथ सडक सतह, प्रकाश व्यवस्था र सहायक सेवाहरूमा सुधार गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ। रमाईलोसँगै भक्तजनहरूले स्वच्छता र शोचालय–संरक्षणका उपायहरू पनि पालना गर्ने प्रवृत्ति देखाएका छन्। यस वर्षको विराटनगर राधाकृष्ण रथयात्रा एकपटक पुनः पुष्टि गर्दछ—एशियाकै अत्यन्त लोकप्रिय धार्मिक रथयात्रा भए पनि यसको महत्व शहर–समुदायमा रहेको आपसी सहयोग, सम्मान र भक्ति–भावनाबाट जारी रहनेछ। रथयात्रा पूरा भएपछि भक्तजनहरूले राजमार्गभरि आत्मिक शान्ति र सामाजिक एकताको उन्नयनका संदेश दिँदै बिदा हुने प्रहरी र स्थानीय अधिकारीहरूले बताए।